trung trị
Định nghĩa
- Danh từ (Thống kê học):
- Giá trị trung vị: "trung trị" chỉ giá trị nằm ở vị trí chính giữa trong một tập hợp dữ liệu đã được sắp xếp theo thứ tự tăng dần hoặc giảm dần. Nó chia tập dữ liệu thành hai nửa bằng nhau về số lượng.
- Số trung bình của một phân bố: Trong một số ngữ cảnh, "trung trị" còn được dùng để chỉ giá trị trung tâm của một phân bố thống kê, tương tự như trung bình cộng nhưng ít bị ảnh hưởng bởi các giá trị ngoại lai.
Ví dụ sử dụng
- Danh từ:
- Trong bộ số {1, 3, 5, 7, 9}, trung trị là 5. (Số 5 nằm ở vị trí chính giữa của dãy số.)
- Khi tính thu nhập trung bình của một khu vực, các nhà thống kê thường dùng trung trị để tránh ảnh hưởng của những người có thu nhập cực cao. (Trung trị giúp phản ánh chính xác hơn mức thu nhập phổ biến.)
Các cách sử dụng nâng cao
"trung trị mẫu": giá trị trung vị được tính từ một mẫu dữ liệu cụ thể, không phải từ toàn bộ tổng thể.
- Trung trị mẫu của điểm thi là 7,5, cho thấy một nửa số học sinh đạt điểm trên mức này. (Giá trị trung vị của mẫu điểm thi là 7,5.)
"đường trung trị": trong hình học hoặc thống kê đa biến, đường thẳng đi qua các trung trị của các phân bố.
- Đường trung trị được dùng để mô tả xu hướng trung tâm của dữ liệu hai chiều. (Đường trung trị giúp phân tích mối quan hệ giữa hai biến số.)
Biến thể và từ gần giống
Trung vị (danh từ): đồng nghĩa với "trung trị" trong thống kê, thường được dùng phổ biến hơn trong tiếng Việt hiện đại.
- Trung vị của dãy số lẻ là số ở giữa. (Trung vị và trung trị có cùng ý nghĩa.)
Trung bình (danh từ): giá trị trung tâm khác, được tính bằng tổng các giá trị chia cho số lượng.
- Khác với trung bình, trung trị không bị ảnh hưởng bởi các giá trị quá lớn hoặc quá nhỏ. (So sánh giữa hai khái niệm thống kê.)
Từ đồng nghĩa
- Trung vị: giá trị ở vị trí giữa của tập dữ liệu.
- Giá trị trung tâm: khái niệm chung, bao gồm trung bình, trung vị và yếu vị.
Thành ngữ liên quan
- Trung trị chính xác: giá trị trung vị được xác định một cách rõ ràng, không mơ hồ.
- Trong nghiên cứu, cần tìm trung trị chính xác để đưa ra kết luận đáng tin cậy. (Yêu cầu về độ chính xác của trung trị trong thống kê.)